Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Przasnyszu

Słów kilka o Integracji Sensorycznej

Wyniki prowadzonych przez Poradnię analiz dotyczących potrzeb środowiska wykazały, że dużym zainteresowaniem wśród rodziców cieszy się metoda Integracji Sensorycznej (SI). Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych klientów dyrektor Poradni podjął decyzję o wprowadzeniu terapii SI do oferty placówki. Chcąc przybliżyć państwu stosowaną przez nas nową formę terapii prezentujemy w tym miejscu krótką jej charakterystykę.
Pojęcie integracja wywodzi się od łacińskiego terminu integratio i znaczy składanie w całość. Integracja w odniesieniu do układu narządów zmysłów oznacza „właściwe połączenie doznań odbieranych przez zmysły”.
Prekursorem zagadnień związanych z integracją sensoryczną była dr Jean A. Ayres, amerykańska psycholog i terapeutka zajęciowa, twórczyni neurofizjologicznych podstaw teorii, sposobów badania i terapii zaburzeń integracji sensorycznej. Metoda SI powstała w latach 70-tych XX wieku, w Stanach Zjednoczonych. Na grunt Polski trafiła w 1993 roku, dzięki asystentce Ayers, terapeutce zajęciowej Violet Maas, która jako pierwsza prowadziła w Polsce szkolenia teoretyczne i warsztaty.

Integracja sensoryczna:

  • to podświadomy proces zachodzący w mózgu,
  • porządkuje informacje pobrane przez zmysły,
  • nadaje znaczenie temu, co jest doświadczane, przez selekcję informacji i wybór tego, na czym mamy się skupić, np. słuchanie nauczyciela i ignorowanie hałasu na zewnątrz,
  • pozwala nam celowo działać i celowo reagować na sytuacje, których doświadczamy,
  • tworzy fundamenty edukacji i zachowań społecznych.

W sytuacji braku właściwej organizacji bodźców zmysłowych przez układ nerwowy, mamy do czynienia z problemami w zakresie integracji sensorycznej. Mówimy wówczas o zaburzeniach przetwarzania sensorycznego. Najczęściej widoczne są one w codziennym funkcjonowaniu, trudnościach w opanowaniu umiejętności szkolnych, rozwoju motorycznym i zachowaniu.
W ocenie zaburzeń przetwarzania integracji sensorycznej wykorzystuje się narzędzia: kliniczną obserwację oraz testy południowokalifornijskie.

Diagnoza w integracji sensorycznej obejmuje:

  • wywiad z opiekunami dziecka,
  • obserwację kliniczną podczas, której sprawdza się stopień integracji odruchów pierwotnych, pracę gałek ocznych, napięcie mięśni i odruchy posturalne, dominację strony ciała, umiejętność planowania motorycznego,
  • Testy Integracji Sensorycznej.

W przypadku stwierdzenia zaburzeń u dziecka, terapeuta opracowuje pisemną opinię wraz z zaleceniami do pracy w domu, ewentualnie zaleca konsultacje z innym specjalistami.
Wnikliwie przeprowadzona diagnoza integracji sensorycznej i rozpoznanie zaburzeń przetwarzania sensorycznego jest podstawą do opracowania i realizacji planu postępowania w terapii SI.
Terapia integracji sensorycznej redukuje poziom zaburzeń w pracy mózgu i pozwala na precyzyjne i szybkie uczenie się i rozwój dostosowanego do wymagań otoczenia zachowania. Ma za zadanie ograniczyć lub usunąć nieprawidłowości w opracowaniu bodźców sensorycznych na różnych poziomach układu nerwowego, by usprawnić jego działanie.
Terapeuta prowadzący zajęcia, bawi się z dzieckiem w określony, zaplanowany sposób w celu dostarczenia bodźców, z jednej strony pobudzających, z innej wyciszających układ nerwowy oraz stymulacji zmysłów, co w rezultacie ma poprawić funkcjonowanie układu sensorycznego dziecka. Niezwykle ważny w prowadzeniu terapii jest właściwy dobór ćwiczeń. Zadania dobieramy w oparciu o opracowany profil sensoryczny.
Staramy się, aby proponowane aktywności dostosowane były do możliwości dziecka, pozwalały mu na osiąganie sukcesów i wyzwalały naturalną radości z udziału w terapii.
W pierwszej fazie ćwiczeń staramy się o doskonalenie reakcji motorycznych, bazując na wpisanych w rozwój dziecka aktywnościach ruchowych. Wykorzystujemy różne rodzaje ruchu: pionowy, poziomy, okrężny, które dostarczają dziecku bodźców sensorycznych.
Terapia SI jest atrakcyjna dla dzieci również ze względu na wykorzystywany w jej prowadzeniu sprzęt specjalistyczny. Zajęcia z dziećmi odbywają się w specjalnie do tego przygotowanej sali, w której znajduje się sprzęt podwieszany np. hamak, huśtawka terapeutyczna, helikopter, ale również deskorolki, trampolina, materace, piłki o różnej wielkości i fakturze, pomoce do treningu węchowego i inny sprzęt zapewniający ruch całego ciała i zaspokajający potrzeby dziecka.

Metoda integracji sensorycznej przez ostatnie lata zyskała na popularności, a świadomość rodziców o zaburzeniach sensorycznych jest coraz większa. Jeszcze do niedawna zastanawiano się czy zaburzenia przetwarzania sensorycznego nie stanowią wymysłu współczesnych czasów. Każde dziecko przecież rozwija się w indywidualnym dla siebie tempie i równie indywidualnie osiąga poszczególne umiejętności. Często słyszy się, że wyrośnie ono z zachowań utrudniających codzienne funkcjonowanie. Dzieci, u których występują objawy zaburzeń przetwarzania sensorycznego lub zaburzenia te zostały zdiagnozowane, bez fachowej pomocy nie wyrosną z nich. Zaburzenia te są, bowiem brakiem umiejętności odbioru i wykorzystania informacji otrzymywanych przez systemy sensoryczne.

Terapia prowadzona metodą integracji sensorycznej umożliwia segregowanie, porządkowanie i składanie pojedynczych bodźców w pełne funkcje mózgu, które wyrównane powodują, że motoryka ciała łatwo dostosowuje się do otoczenia, umysł łatwo przyswaja informacje, a właściwe zachowanie pojawia się w sposób naturalny.
Każdy sygnał ostrzegawczy, w postaci braku istotnej ze względu na rozwój umiejętności, powinien być wzięty pod uwagę i motywować do natychmiastowej stymulacji, aby zapobiec utrwaleniu nieprawidłowości. Brak określonych sprawności w rozwoju to sygnał opóźnień lub zaburzeń rozwojowych.
Metoda Integracji Sensorycznej zyskuje coraz większą popularność. Pozwala na przezwyciężenie zaburzeń związanych z odbiorem i przetwarzaniem bodźców sensorycznych, a tym samym daje szanse dziecku na lepsze funkcjonowanie i radzenie sobie w sytuacjach życia codziennego.
Warto więc o niej mówić, rozpowszechniać i działaniami potwierdzać jej skuteczność.