Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Przasnyszu

Zapobieganie agresji i przemocy w szkole.

        Całkowite uniknięcie zachowań agresywnych w szkole raczej nie jest możliwe, natomiast warto dążyć do sytuacji, w której interwencja wobec zachowań agresywnych będzie szybka i skuteczna, co spowoduje znaczne zmniejszenie się lich liczby i zapobieganie przeradzaniu się agresji w przemoc.

      Szkoła jest skomplikowanym systemem i rozwiązywanie problemów agresji i przemocy na jego terenie wymaga systemowego podejścia. Oznacza to, że podejmowane działania będą miały charakter ciągły i systematyczny i obejmą całą społeczność szkolną: nauczycieli, rodziców i uczniów. Każda z tych grup musi być objęta edukacją na temat agresji i przemocy, a osoby, które potrzebują pomocy, powinny ją otrzymać. Muszą istnieć jasne, wspólne dla wszystkich zasady i procedury interwencji i postępowania w przypadkach agresji i przemocy, zarówno doraźne, jak i długofalowe.

       Zbudowanie szkolnego systemu skutecznie zapobiegającego przemocy jest zadaniem wymagającym czasu i podjęcia wielu kroków, a na widoczne zmiany często trzeba poczekać dłuższy czas. Jednak już samo podjęcie takich działań najczęściej poprawia relacje między uczniami, nauczycielami i rodzicami, a to przecież jest niezbędnym warunkiem skutecznego radzenia sobie z problemami agresji i przemocy, bo wiadomo, że im lepiej się znamy i mamy do siebie większe zaufanie, tym jesteśmy wobec siebie mniej agresywni.

       Wewnętrzna polityka szkoły wobec przemocy stanie się skuteczna tylko wówczas, gdy będzie wspólną decyzją grona nauczycielskiego. Sytuacja, w której decyzje podejmuje tylko dyrekcja szkoły powoduje najczęściej duży opór u nauczycieli i pozorowanie działań. Jednak przekonanie ze strony dyrektora o potrzebie takich działań i jego gotowość do ich wspierania są niezbędne. Powstanie i wdrożenie skutecznego programu przeciwdziałającego przemocy wymaga włączenia w działania wszystkich nauczycieli, jak również pracowników niepedagogicznych szkoły. Nie wszyscy będą zaangażowani w tym samym stopniu, jednak powinni znać i akceptować jego kształt oraz być odpowiedzialni za jego współtworzenie.

       Pomimo wspólnych założeń, skuteczny system zapobiegania przemocy szkolnej będzie miał w poszczególnych szkołach indywidualny charakter, ponieważ każda szkoła ma własną specyfikę oraz zróżnicowane potrzeby i możliwości.

Etapy tworzenia systemu zapobiegania przemocy w szkole.

  1. Zdobycie i pogłębienie wiedzy nauczycieli na temat zjawiska agresji i przemocy (szkolenia, zbadanie poziomu i zakresu tego problemu w szkole, konsultacje z rodzicami i uczniami) oraz nauka interwencji i reagowania.
  2. Opracowanie podstaw działania systemu – normy i zasady, procedury, stosowane konsekwencje, zasady współpracy z rodzicami i uczniami, sposób wymiany informacji na temat zachowań agresywnych uczniów, formy dalszej edukacji i pomocy dla wszystkich uczestników.
  3. Ogłoszenie i wprowadzenie systemu.
  4. Monitorowanie systemu.

Działania zapobiegające agresji i przemocy w szkole:

  • diagnoza problemu
  • szkolenia i grupy wsparcia dla nauczycieli,
  • edukacja rodziców,
  • stworzenie jasnego systemu norm i zasad szkolnych oraz konsekwencji za ich         nieprzestrzeganie,
  • konferencje i inne akcje szkolne na temat problemu agresji (znęcania się) w szkole,
  • współpraca szkoły ze środowiskiem lokalnym,
  • lepszy nadzór nad uczniami w czasie przerw,
  • atrakcyjne miejsca przerw (boiska szkolne),
  • dyżury dorosłych w niebezpiecznych miejscach i zmniejszenie dostępu do nich,
  • zaufana osoba, do której można zwrócić się w sprawach agresji i przemocy,
  • telefon kontaktowy w sprawach agresji i przemocy.

Działania zapobiegające agresji i przemocy w klasie:

  • wspólnie ustalone reguły (zasady) mające na celu zapobieganie przemocy (w tym także jasno określone sankcje),
  • zajęcia profilaktyczne i psychoedukacyjne dla uczniów,
  • regularne rozmowy z uczniami na temat problemów klasowych,
  • współpraca uczniów w nauce,
  • spotkania: uczniowie – nauczyciele – rodzice,
  • wspólne, pozytywne działania,
  • w procesie tworzenia grupy koncentrowanie się na pozytywnych cechach i właściwościach dzieci,
  • organizacja nauczania z wykorzystaniem metod interakcyjnych, np. pracy w małych grupach,
  • nagradzanie dobrych zachowań dzieci.

        W szkołach od kwietnia 2006 roku jest realizowana kampania społeczna „Szkoła bez przemocy.” Badania zrealizowało w marcu 2006 r. Centrum Badania Opinii Społecznej na próbie uczniów, rodziców i nauczycieli. Ich celem była wszechstronna diagnoza zjawiska przemocy w szkołach. Na podstawie badań można wnioskować, że podstawowymi problemami polskiej szkoły są: izolacja szkoły od szerszego otoczenia, anonimowość i brak współpracy pomiędzy uczestnikami społeczności szkolnych.

       Organizatorzy skoncentrowali się na bezpośrednim wspieraniu szkół w prowadzeniu działań przeciwdziałających przemocy. Szkoły, które zobowiązały się do przestrzegania zasad kodeksu „Szkoły bez przemocy” i podejmowania konkretnych działań zapobiegających agresji, wspierane są doradztwem i materiałami metodycznymi. Szkoły uczestniczące w kampanii mają również możliwość wzięcia udziału w konkursach.

        Kampania prowadzona jest na łamach dziewiętnastu dzienników regionalnych w całej Polsce. Dziennikarze opisują głównie pozytywne działania – podawane są porady dotyczące radzenia sobie z przemocą oraz przykłady dobrych praktyk. Pojawiają się także materiały o skali i przejawach zjawiska przemocy w szkołach oraz o samej kampanii. Do kampanii włączyli się również czytelnicy dzienników, biorąc udział w dyskusjach, czatach, pisząc listy oraz proponując własne rozwiązania problemu.