Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Przasnyszu

Poradnictwo w Polsce

     W polskim systemie oświaty poradnictwo ma bogatą tradycję. Jako działalność pomocowa zrodziło się na początku XX wieku w odpowiedzi na zapotrzebowanie społeczne w zakresie udzielania porad zawodowych.

     Pionierskie prace z zakresu psychologii stosowanej zainicjowały działania zmierzające w kierunku powstawania poradni zawodowych. Instytucjonalna  forma poradnictwa istnieje od 1907 roku,  kiedy to powstała pierwsza poradnia zawodowa założona przez inżyniera Wacława Hauszylda.

     Kolejnym ważnym przedsięwzięciem jest utworzenie w 1915 roku w Warszawie poradni zawodowej dla chłopców i  dziewcząt przy Towarzystwie „Patronat nad Polską Młodzieżą Rzemieślniczą i Przemysłową". Z tej inicjatywy zrodził się pomysł wyodrębnienia z poradni „Patronatu" Instytutu Psychotechnicznego badającego przydatność młodzieży do różnych zawodów.

     Od 1918 roku, obok poradni zawodowych, zaczynały działać instytucje zajmujące się dziećmi upośledzonymi umysłowo i poradnie wychowawcze. Poradnictwo selekcyjne związane było z osobą Marii Grzegorzewskiej. Jej działalność przyczyniła się do powstania poradni, które udzielały pomocy dzieciom upośledzonym umysłowo, przez kierowanie ich do odpowiednich placówek oświatowych.
W 1921 roku Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, założył Laboratorium Psychopedagogiczne, którego zadaniem była selekcja do szkół specjalnych dzieci z upośledzeniem umysłowym.

     Poradnictwo wychowawcze realizowane było od 1919 roku z inicjatywy Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Zadania poradnictwa wychowawczego obejmowały zagadnienia związane z wychowaniem i rozwojem dziecka.

     W 1924 roku Józefa Joteyko powołała koło psychologiczne absolwentów Państwowego Instytutu Pedagogicznego, przy którym w roku 1927 utworzono Sekcję Psychologów Szkolnych. Z jej inicjatywy w 1928 roku zrealizowano postulat powołania psychologa szkolnego w Powszechnej Szkole Eksperymentalnej
w Warszawie.

Głównym zadaniem na tym stanowisku było „roztoczenie psychologicznej opieki nad dziećmi i młodzieżą, czyli dostarczenie każdej jednostce, na podstawie badań psychologicznych, warunków możliwie najlepszego rozwoju psychicznego przez dostosowanie metod nauczania i wychowania oraz organizacji szkolnej do indywidualności uczniów.”

     W niedługim czasie coraz większa liczba szkół, a także przedszkoli zaczęła angażować psychologów. W 1931 roku przy Zakładzie Psychologii Wychowawczej Uniwersytetu Warszawskiego powstało Koło Psychologów Szkolnych. Organizowało ono i ułatwiało pracę psychologom w szkołach, prowadziło działalność wychowawczą, opracowywało program pracy psychologa szkolnego w szkołach różnego typu i poziomu.

     W tym okresie funkcjonują szkolne poradnie zawodowe i pracownie psychotechniczne, które prowadzą poradnie między innymi psychologiczno-wychowawcze.

     Nadzieją na uporządkowanie istniejącego stanu rzeczy i podniesienie rangi poradnictwa było powołanie w 1939 roku Komisji Międzyministerialnej, której powierzono zadanie podjęcia prac nad opracowaniem ustawy o organizacji poradnictwa zawodowego i badań psychotechnicznych.

     Podjęte w 1939 roku prace nad ujednoliceniem i podniesieniem rangi poradnictwa uniemożliwił wybuch II wojny światowej. Po odzyskaniu niepodległości
w 1945 roku psychologowie przystąpili do odbudowy poradnictwa, które przechodziło wiele zmian. Już na II Ogólnopolskiej Konferencji Psychologów w 1946 roku, aż 23 poradnie i pracownie złożyły sprawozdania ze swej powojennej działalności. Niestety, od 1949 roku zaczyna się okres upadku działalności poradniczej. Około 1955 roku zostały zlikwidowane wszelkie placówki psychologii stosowanej poza dwiema, działającymi na Górnym Śląsku.

     W 1956 roku problemem ówczesnej oświaty był duży odsetek młodzieży zmieniającej wybrane szkoły zawodowe. Inicjatywę reaktywowania poradnictwa zawodowego podjął Centralny Urząd Szkolnictwa Zawodowego, a w 1957 roku Ministerstwo Oświaty uruchomiło pierwsze poradnie zawodowe dla młodzieży
w Warszawie, Krakowie, Katowicach i Łodzi.

     Za datę powstania systemu poradnictwa zawodowego i wychowawczego w Polsce po II wojnie światowej należy uznać rok 1958. Wówczas powołano poradnie:

  • społeczno-wychowawcze - tworzone przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci w porozumieniu z Ministerstwem Oświaty, które sprawowały głównie opiekę nad dziećmi i młodzieżą ze środowisk szczególnie zaniedbanych, trudnych wychowawczo, przy których czynne były świetlice do prowadzenia zajęć reedukacyjnych, terapeutycznych i pełniły funkcje opiekuńcze;
  • psychologiczne - obejmujące szkoły średnie, ogólnokształcące i zawodowe, które miały za zadanie prowadzenie preorientacji zawodowej dla młodzieży i rodziców, badanie przydatności zawodowej młodzieży, badanie psychologiczne dzieci i młodzieży z trudnościami wychowawczymi i w nauce oraz analizę zawodów, opracowywanie nowych metod psychologicznych i szkolenie nauczycieli i lekarzy w zakresie poradnictwa zawodowego.

Poradnie te działały w miastach wojewódzkich. Rozwijały się dynamicznie, ale odrębnie. Działając na tym samym terenie w zasadzie nie współpracowały ze sobą.

     W 1964 roku podjęto prace mające na celu ujednolicenie polskiego poradnictwa. Minister Oświaty Wacław Tułodziecki wydał 1 sierpnia 1964 roku Zarządzenie w sprawie organizacji poradni wychowawczo-zawodowych. Powołano do życia poradnie wychowawczo-zawodowe, które powstały z dotychczas istniejących poradni poprzez zmiany organizacyjne i łączenie oddzielnych dotychczas nurtów: poradnictwa zawodowego, selekcyjnego i wychowawczego w ramach jednej instytucji, dopuszczając jednocześnie prowadzenie poradni przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci.

     Organizację i zakres działania poradni wychowawczo-zawodowych określał statut, stanowiący załącznik do zarządzenia z 1 sierpnia 1964 roku. Był to pierwszy statut poradni, który ujmował szczegółowo jej zadania, strukturę organizacyjną oraz stanowiska.

Czytamy tam m.in.:

 ,,Poradnia wychowawczo-zawodowa … jest placówką oświatową, wychowawczą typu specjalnego, której zadaniem jest udzielanie dzieciom [młodzieży], rodzicom [opiekunom] i nauczycielom [wychowawcom] pomocy w dziedzinie:

  1. zapobiegania trudnościom wychowawczym oraz ich rozwiązywania,
  2. wyboru przez młodzież kierunku kształcenia i zawodu.”

,,Na czele poradni stoi kierownik (…) odpowiedzialny za całokształt prac poradni oraz za majątek użytkowany przez poradnię.”

,,W poradni zatrudnieni są pracownicy pedagogiczni i administracyjni oraz pracownicy obsługi.

a)   Do pracowników pedagogicznych zalicza się: kierowników poradni, nauczycieli-psychologów, instruktorów społecznych.

b)   Pracownikami administracyjnymi są sekretarze, referenci i księgowi.

c)   Pracownikami obsługi są: woźni i sprzątaczki.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach zatrudnia się lekarzy i innych specjalistów.”

,,W poradni działa rada pedagogiczna …”

,,Wewnętrzną organizację poradni określa regulamin uchwalony przez radę pedagogiczną poradni i zatwierdzony przez właściwy wydział oświaty i kultury.”

,,Terenem działania poradni jest rejon wyznaczony przez właściwy wydział oświaty
i kultury.”

,,Wydatki związane z działalnością poradni pokrywane są z budżetu terenowego właściwego wydziału oświaty i kultury.”

     Sieć poradni wychowawczo-zawodowych planowało i ustalało kuratorium okręgu szkolnego w porozumieniu z organami administracji szkolnej. Głównym zadaniem poradni była pomoc w zapobieganiu trudnościom wychowawczym i ich rozwiązywaniu oraz w wyborze kierunku dalszego kształcenia i zawodu.

     W 1966 roku kuratoria okręgu szkolnego otrzymały możliwość wyznaczenia jednej poradni wychowawczo-zawodowej, jako poradni okręgowej i powierzenia jej pracy koordynującej działanie wszystkich poradni na terenie danego okręgu.

     Poradnie natrafiały na poważne trudności przy realizacji zadań. Brakowało zaplecza naukowego oraz instytucji, która mogłaby służyć pomocą merytoryczną, zaopatrywać w materiały informacyjne i metodyczne oraz pomocnicze narzędzia do diagnozy i terapii, kierować doskonaleniem pracowników i koordynować badania. Brakowało kadry. Praca w poradni nie budziła zainteresowania absolwentów pedagogiki i psychologii, a ich przygotowanie do działań prowadzonych w tego typu placówce było znikome.

     Ostateczne ujednolicenie sieci poradnictwa wychowawczo-zawodowego przyniosło Zarządzenie Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego Henryka Jabłońskiego z dnia 21 września 1968 roku w sprawie organizacji i działalności poradni wychowawczo-zawodowych.

     Od 1968 roku przestały istnieć poradnie prowadzone przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci. Wprowadzono nowy statut dla poradni wychowawczo-zawodowych. W sposób uporządkowany i szczegółowy określał on cele, zadania oraz organizację i formy pracy poradni. W celu zapewnienia pomocy szkołom i innym placówkom oświatowo-wychowawczym oraz rodzicom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych związanych z właściwym przygotowaniem młodzieży do życia społecznego i pracy zawodowej, powołano okręgowe i powiatowe poradnie wychowawczo-zawodowe.

 Do zadań poradni okręgowej należało prowadzenie działalności określonej dla poradni powiatowej, a ponadto:

  • udzielanie pomocy instruktażowej poradniom z danego okręgu szkolnego,
  • służenie pomocą wydziałom oświaty i kultury oraz szkołom,
  • opracowywanie informacji i materiałów metodycznych,
  • popularyzowanie wiedzy dotyczącej poradnictwa za pośrednictwem odpowiednich instytucji, organizacji społecznych oraz prasy i radia,
  • doskonalenie kadry pedagogicznej poradni wychowawczo-zawodowych oraz pomoc
    w doskonaleniu nauczycieli i szkolnej służby zdrowia,
  • prowadzenie prac badawczych i eksperymentalnych,
  • współdziałanie z odpowiednimi organami władz szkolnych w  zakresie rekrutacji młodzieży do szkół średnich i na wyższe uczelnie.

 Do zadań poradni powiatowej należało:

  • udzielanie pomocy nauczycielom w zakresie wykrywania przyczyn niepowodzeń w nauce i trudności wychowawczych,
  • udzielanie fachowych konsultacji w sprawie zapobiegania i pokonywania tych trudności, rozpoznawania u dzieci odchyleń od normy w rozwoju
    i  przygotowywania uczniów do wyboru właściwego zawodu,
  • udzielanie pomocy rodzicom w zakresie rozwiązywania trudności wychowawczych z dziećmi oraz wyboru dla nich najodpowiedniejszego zawodu i kierunku studiów,
  • prowadzenie specjalistycznych badań dzieci i młodzieży w celu ustalenia przydatności do wyboru zawodu, możliwości uczęszczania do szkół zawodowych uczniów z wadami słuchu i wzroku, z kalectwem narządu ruchu
    i innymi schorzeniami, źródeł i stopnia zaburzeń w rozwoju psychicznym
    i zachowaniu,
  • wydawanie opinii o dziecku na użytek odpowiednich instytucji,
  • współpraca z powiatowymi komisjami w zakresie rekrutacji do pełnych
    i niepełnych szkół średnich, komisjami selekcji, komisjami do spraw kwalifikowania dzieci do różnych form opieki i pomocy materialnej.

      Poradnie wychowawczo-zawodowe czynne były od 22 sierpnia do 10 lipca następnego roku, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy.

Nadzór nad poradnią okręgową sprawowało kuratorium okręgu szkolnego, a nadzór nad poradnią powiatową sprawował właściwy powiatowy organ administracji szkolnej.

     Poradnie wychowawczo-zawodowe zatrudniały pracowników pedagogicznych, lekarzy oraz pracowników administracji i obsługi.

Poradnia powiatowa powinna zatrudniać, co najmniej 3 pracowników pedagogicznych, w tym 1-2 nauczycieli psychologów, a poradnia okręgowa, co najmniej 7 pracowników pedagogicznych, w tym 4-5 nauczycieli psychologów. Pracą poradni okręgowej zarządzał dyrektor a powiatowej - kierownik. Lekarze zatrudniani w poradniach wychowawczo-zawodowych musieli posiadać ukończoną, co najmniej jedną ze specjalności: pediatria, psychiatria, neurologia, okulistyka, medycyna przemysłowa, higiena szkolna.

     Organem poradni powołanym do opracowywania, rozpatrywania i   rozstrzygania spraw dotyczących jej działalności była rada pedagogiczna, w skład której wchodził dyrektor jako jej przewodniczący oraz wszyscy pracownicy pedagogiczni.

     Rok 1973 przyniósł nowe zmiany w funkcjonowaniu poradni. Minister Oświaty i Wychowania Jerzy Kuberski wydał w dniu 14 czerwca 1973 roku Zarządzenie w sprawie organizacji i działalności poradni wychowawczo-zawodowych.

     Nie zmieniła się istotnie organizacja pracy poradni, ale precyzyjniej zostały określone jej zadania oraz wzrosły wymogi dotyczące liczby zatrudnionych pracowników merytorycznych. Zadania poradni podzielono na działalność z zakresu poradnictwa wychowawczego i zawodowego.

W zakresie poradnictwa wychowawczego działalność poradni polegała na udzielaniu szkołom i innym placówkom oświatowo-wychowawczym oraz rodzicom specjalistycznej pomocy:

  • w określaniu warunków optymalnego rozwoju każdej jednostki,
  • w adaptacji szkolnej poszczególnych uczniów,
  • w przezwyciężaniu trudności wychowawczych,
  • we wczesnym wykrywaniu defektów,
  • w wyodrębnianiu i kierowaniu części dzieci do odpowiednich szkół i zakładów specjalnych.

W zakresie poradnictwa zawodowego poradnia zapewniała pomoc specjalistyczną szkołom i innym placówkom oświatowo-wychowawczym w prowadzeniu:

  • orientacji szkolnej, polegającej na przygotowaniu młodzieży do wyboru właściwego kierunku dalszego kształcenia,
  • orientacji zawodowej, polegającej na przygotowaniu młodzieży do dokonania właściwego wyboru zawodu.

Ministerstwo Oświaty uważnie obserwowało funkcjonowanie poradni i okresowo oceniało efekty jej pracy. Zwrócono uwagę, że diagnoza zajmowała ponad połowę czasu pracy, prowadzono zbyt mało działań z zakresu profilaktyki, a rzeczywisty model poradnictwa nie odpowiadał w pełni założeniom statutowym.

Pojawiła się potrzeba powołania nowej placówki metodycznej, która spełniałaby ogólnopolską funkcję doradczą w zakresie poradnictwa.

     Na mocy Zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 17 września 1977 roku przekształcono Ośrodek Poradnictwa Wychowawczo-Zawodowego przy Wojewódzkiej Poradni Wychowawczo-Zawodowej w  Warszawie w Centralny Ośrodek Metodyczny Poradnictwa Wychowawczo-Zawodowego Ministerstwa Oświaty i Wychowania.

     Pierwszym dyrektorem nowej placówki została Elżbieta Gałecka. Instytucja ta
w roku 1993 na mocy decyzji nr 20 Ministra Edukacji Narodowej została przekształcona w Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej.

     W latach 80-tych zrodziła się wizja rezygnacji z modelu dużych placówek, takich jak wojewódzkie poradnie wychowawczo-zawodowe i zastąpienie ich specjalistycznymi poradniami psychologiczno-pedagogicznymi. Obowiązek zmian dotyczących funkcjonowania systemu poradnictwa wprowadziła Ustawa z 7 września 1991 roku - o systemie oświaty i opublikowane na jej podstawie przepisy wykonawcze.

      Poradnie psychologiczno-pedagogiczne funkcjonują od 1993 roku i powstały z przekształcenia wcześniejszych poradni wychowawczo-zawodowych.

     Minister Edukacji Narodowej Zdobysław Flisowski dnia 11 czerwca 1993 roku wydał Rozporządzenie w sprawie organizacji i zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz innych poradni specjalistycznych. Do rozporządzenia dołączono załącznik, który zawierał ramowy statut publicznych poradni. Było to pierwsze rozporządzenie określające cele i zasady działania poradni psychologiczno-pedagogicznych. Zmiana nazwy podyktowana była zmianami zakresu świadczonych usług, co znalazło odzwierciedlenie w modyfikacjach zapisów statutowych placówki.

     Kuratorzy oświaty w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia przekształcili dotychczasowe poradnie wychowawczo-zawodowe w poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Rady pedagogiczne poradni w terminie 30 dni od dnia przekształcenia uchwaliły statut.

     Celem poradni stało się wspomaganie rozwoju i efektywnego uczenia się dzieci i młodzieży, pomoc uczniom w wyborze kierunku kształcenia i  zawodu oraz udzielanie dzieciom i młodzieży, ich rodzicom lub opiekunom, nauczycielom i wychowawcom pomocy psychologicznej, pedagogicznej, logopedycznej i rehabilitacyjnej.

     Poradnia realizowała swoje zadania przez prowadzenie działalności diagnostycznej, terapeutycznej, doradczej oraz profilaktycznej w środowisku wychowawczym.

     Mogły powstawać poradnie specjalistyczne uwzględniające specyficzny, jednorodny charakter problemów w zależności od potrzeb środowiska,
a w szczególności poradnie:

  • ukierunkowane na wczesną profilaktykę zapewniającą prawidłowy rozwój dziecka od urodzenia do 6 roku życia,
  • dla dzieci z odchyleniami i zaburzeniami rozwojowymi,
  • udzielające pomocy w wyborze szkoły i zawodu,
  • udzielające pomocy w rozwiązywaniu problemów młodzieży, w tym młodzieży nieuczącej się i niepracującej,
  • dla dzieci wybitnie uzdolnionych.

     Z pomocy poradni mogły korzystać też dzieci, młodzież i ich rodzice lub opiekunowie zamieszkali poza terenem jej działania, z wyjątkiem spraw wymagających postępowania orzekającego i kwalifikacyjnego.

     Postępowanie orzekające i kwalifikacyjne do odpowiednich form kształcenia i opieki prowadziły powoływane przez dyrektora poradni zespoły orzekające.

     Do zadań poradni należało ponadto opiniowanie wniosków dotyczących:

  • skierowania dzieci i młodzieży do placówek opiekuńczo-wychowawczych,
  • wcześniejszego przyjęcia dziecka do szkoły podstawowej lub odroczenia spełniania obowiązku szkolnego,
  • udzielania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki ucznia,
  • skierowania ucznia szkoły podstawowej do klasy lub szkoły przysposabiającej do pracy zawodowej,
  • obniżenia wymagań w zakresie wiedzy i umiejętności z nauczanego przedmiotu w stosunku do uczniów, u których stwierdzono deficyty rozwojowe uniemożliwiające sprostanie wymaganiom programowym,
  • kwalifikowania uczniów do klas wyrównawczych,
  • zwalnianie uczniów z nauki jednego, kilku lub wszystkich przedmiotów,
  • zwalnianie ucznia niedosłyszącego z nauki jednego języka obcego,
  • innych spraw uregulowanych odrębnymi przepisami.

     Poradnie działały w ciągu całego roku, jako placówki, w których nie były przewidziane ferie szkolne, a przerwa w pracy w okresie wakacyjnym nie mogła być dłuższa niż miesiąc i miała kończyć się nie później niż 20 sierpnia.

Poradnia zatrudniała pracowników pedagogicznych (psychologów, pedagogów, logopedów, socjologów, rehabilitantów), lekarzy oraz pracowników administracji i obsługi. Szczegółową organizację działania poradni w danym roku szkolnym określał arkusz organizacyjny, opracowywany przez dyrektora najpóźniej do dnia 15 maja każdego roku na podstawie planu pracy oraz planu finansowego poradni.

      Rozporządzenie zawierało także wykaz obowiązujących dokumentów. Spis ten zawierał następujące pozycje:

  • roczny plan pracy poradni,
  • sprawozdanie z jego realizacji,
  • tygodniowy rozkład zajęć pracowników poradni,
  • skorowidz alfabetyczny lub kartotekę badanych,
  • teczki indywidualne badanych,
  • dziennik zajęć specjalistycznych z grupą,
  • protokoły posiedzeń zespołów orzekających,
  • inną dokumentację zgodnie z odrębnymi przepisami.

      Nowy wiek dyktuje kolejne zmiany w funkcjonowaniu poradni. Minister Edukacji Narodowej Edmund Wittbrodt dnia 15 stycznia 2001 roku wydał Rozporządzenie
w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych i innych publicznych poradni specjalistycznych oraz ramowego statutu tych poradni.

     Nazwa i zasadnicze kierunki działania poradni nie uległy zmianom. Inaczej rozłożono akcenty dotyczące działalności. Wyeksponowane zostały nowe treści, które odpowiadały na aktualne potrzeby społeczne i zmiany w życiu administracyjnym Polski.

     Publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne zgodnie z nowym rozporządzeniem udzielały dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym pomocy logopedycznej, pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu, a także udzielają rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej związanej z wychowaniem i kształceniem dzieci
i młodzieży.

Do zadań poradni należy w szczególności:

  • wspomaganie wszechstronnego rozwoju dzieci i młodzieży, efektywności uczenia się, nabywania i rozwijania umiejętności negocjacyjnego rozwiązywania konfliktów i problemów oraz innych umiejętności z zakresu komunikacji społecznej,
  • profilaktyka uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży,
  • udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży z grup ryzyka,
  • terapia zaburzeń rozwojowych i zachowań dysfunkcyjnych,
  • wspomaganie wychowawczej funkcji rodziny,
  • pomoc uczniom w dokonywaniu wyboru kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniu kariery zawodowej,
  • prowadzenie edukacji prozdrowotnej wśród uczniów, rodziców i nauczycieli,
  • pomoc rodzicom i nauczycielom w diagnozowaniu i rozwijaniu potencjalnych możliwości oraz mocnych stron ucznia.

Poradnie realizowały zadania w szczególności przez: diagnozę, konsultacje, terapię, psychoedukację, rehabilitację, doradztwo zawodowe, mediacje, interwencje w środowisku ucznia, działalność profilaktyczną i informacyjną.

     Wprowadzone w rozporządzeniu zmiany dotyczyły organizacji pracy poradni. Opinie od tej chwili wydawane były się na wniosek rodziców lub prawnych opiekunów dziecka, a nie na wniosek szkoły. Rozszerzony został profil zatrudniania pracowników pedagogicznych oraz uregulowano wymagania dotyczące ich kwalifikacji zawodowych.  

Zgodnie z rozporządzeniem:

,,2. Poradnia zatrudnia pracowników pedagogicznych: psychologów, pedagogów, logopedów, socjologów, rehabilitantów, doradców zawodowych.

3. W poradniach, w zależności od potrzeb, zatrudnia się lekarzy oraz pracowników socjalnych, którzy ukończyli studia wyższe magisterskie na kierunkach: pedagogika, psychologia, socjologia lub politologia (w zakresie pracy socjalnej), a także innych specjalistów”.

     W poradni prowadzona była następująca dokumentacja:

  • skorowidz alfabetyczny dzieci i młodzieży korzystających z pomocy,
  • dokumentację badań,
  • dzienniki indywidualnych zajęć pracowników pedagogicznych,
  • inną dokumentację, zgodnie z odrębnymi przepisami.

     Poradnie nadal działają w ciągu całego roku, jako placówki, w  których nie są przewidziane ferie szkolne. Szczegółową organizację pracy poradni w danym roku szkolnym określał arkusz organizacyjny opracowywany do dnia 30 kwietnia danego roku, a następnie zatwierdzany przez organ prowadzący poradnię do dnia 31 maja danego roku.

      Rady pedagogiczne poradni, w terminie 2 miesięcy musiały dostosować statut poradni do wymogów wynikających z rozporządzenia.

     Kolejnym aktem prawnym dotyczącym pracy poradni było Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002 roku  w sprawie ramowego statutu publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej, wprowadzone przez Ministra Edukacji Narodowej Krystynę Łybacką. Ramowy statut publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej zawierał załącznik do omawianego rozporządzenia.

     Dnia 1 lutego 2011 roku weszło w życie Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej Katarzyny Hall z dnia 17 listopada 2010 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowego statutu publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej.

     Zmianie uległ termin zatwierdzania arkusza organizacyjnego poradni przez organ prowadzący. Zgodnie z rozporządzeniem arkusz opracowywany przez dyrektora poradni, zatwierdzany był w terminie do dnia 25 maja danego roku. Dyrektor poradni psychologiczno-pedagogicznej za zgodą organu prowadzącego miał możliwość utworzenia stanowiska wicedyrektora lub stanowisk wicedyrektorów oraz innych stanowisk kierowniczych, bez konieczności spełnienia warunku zatrudniania 15 pracowników pedagogicznych. Umożliwiało to dyrektorowi organizację pracy poradni
w zależności od jej potrzeb.

     Po 2010 roku głównym celem działań władz oświatowych było nasilenie współpracy poradni z przedszkolami, szkołami, placówkami, a także podmiotami świadczącymi poradnictwo i pomoc nauczycielom. Współpraca z najbliższym, bowiem obok domu rodzinnego, środowiskiem dziecka jest niezbędnym elementem działań zapewniających specjalistyczną i zindywidualizowaną pomoc.

     Minister Edukacji Narodowej Krystyna Szumilas dnia 1 lutego 2013 roku wydała Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych.

Rozporządzenie zmieniło formułę realizacji zadań poradni tak, aby poradnictwo stało się elementem systemu wspomagania przedszkoli, szkół i placówek.

Celem nowych przepisów było dostosowanie obecnego systemu poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego do zmieniających się potrzeb przedszkoli, szkół
i placówek. Realizacja niektórych zadań poradni, nie uległa zasadniczym zmianom, ponieważ już od dawna realizowały te działania w ramach aktywnej współpracy
z przedszkolami, szkołami i placówkami. 

     W porównaniu z dotychczasowym stanem prawnym, rozporządzenie wprowadziło szereg zmian:

1.    W ramach realizowanych zadań poradni uporządkowano tematycznie i opisano następujące obszary:
•    diagnozowanie dzieci i młodzieży,
•    udzielanie bezpośredniej pomocy dzieciom i młodzieży oraz ich rodzicom,
•    realizowanie zadań profilaktycznych oraz wspierających wychowawczą i edukacyjną funkcję przedszkola, szkoły i placówki, w tym wspieranie nauczycieli w rozwiązywaniu problemów dydaktycznych i wychowawczych,
•    organizowanie i prowadzenie wspomagania przedszkoli, szkół i  placówek w zakresie realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.
2.    W ramach wydawanych opinii:
•    określono sprawy, w jakich poradnie psychologiczno-pedagogiczne wydają opinie,
•    wskazano również, że opinia powinna być wydana w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia wniosku, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach np. choroby dziecka, braku odpowiedniej dokumentacji umożliwiającej wydanie opinii, w terminie nie dłuższym niż 60 dni,
•    określono zakres danych zawartych w opinii poradni i wskazano, że opinia wśród innych danych ma zawierać numer PESEL,
•     zawarte w opinii zalecenia do pracy z dzieckiem, zastąpiono odrębnymi wskazaniami: dla nauczycieli oraz dla rodziców albo dla pełnoletniego ucznia,
•    doprecyzowano, że w opinii powinny znaleźć się oprócz podpisów, imiona i nazwiska specjalistów sporządzających opinię, co może być ważne w przypadku potrzeby kontaktu rodzica z pracownikiem poradni, który badał dziecko.
3.    W ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej bezpośrednio, nie uległ zmianie rodzaj świadczonej pomocy. Zmieniono formę, wyróżniając pomoc grupową i indywidualną. Dodane zostały nowe formy udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w postaci wykładów i prelekcji, które jak wynika z praktyki, były dotychczas i tak często realizowane przez poradnie.
4.    W ramach zadań poradni w zakresie określania niezbędnych do nauki warunków, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, w tym z  wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych albo dla pełnoletnich uczniów niepełnosprawnych, wskazano obowiązek współpracy poradni z przedszkolem, szkołą lub placówką. Inicjatorem tych działań może być nie tylko dyrektor, ale również rodzice dziecka niepełnosprawnego albo pełnoletni uczeń niepełnosprawny. Wniosek dotyczący nawiązania współpracy powinien mieć formę pisemną.
5.    W ramach organizowania sieci współpracy i samokształcenia dla nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów udzielających pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolu, szkole lub placówce ujednolicono dla wszystkich poradni formy współdziałania. Sieć ma służyć współpracy i wymianie doświadczeń, analizie dobrych praktyk, tworzeniu innowacyjnych rozwiązań oraz poszerzaniu specjalistycznych kompetencji w sposób zorganizowany.
6.    W ramach wspomagania przedszkoli, szkół i placówek w zakresie realizacji zadań dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych wskazano bardziej efektywny sposób, w jaki poradnie mają wspomagać przedszkola, szkoły i placówki w ich edukacyjnej i wychowawczej roli. Określono etapy działania:
•    diagnozowanie potrzeb przedszkola, szkoły lub placówki,
•    ustalenie możliwych sposobów działania,
•    realizowanie zaplanowanych działań,
•    ocena efektów,
•    opracowanie wniosków z realizacji tych działań.
7.    W ramach dokumentacji zgłoszeniowej do poradni wskazano, że wniosek o wydanie opinii poradni powinien zawierać uzasadnienie, które pozwoli ukierunkować działania na konkretny problem, co przyśpieszy proces wydania opinii, a tym samym udzielenia pomocy dziecku. Przewidziano możliwość składania wniosków kierowanych do poradni również w postaci elektronicznej, pozostawiając również dotychczasową formę papierową.
8.    W ramach organizowanego wolontariatu doprecyzowano kwestie związane z udzielaniem pomocy dzieciom i młodzieży w  poradni przez wolontariuszy. Wolontariuszem w poradni może być osoba:
•    pełnoletnia,
•    nieskazana za umyślne przestępstwo,
•    przeciwko, której nie toczy się postępowanie karne,
•    przestrzega zasad zachowania tajemnicy w sprawach dzieci i  młodzieży, rodziców i nauczycieli korzystających z pomocy poradni.

Zgodnie z rozporządzeniem poradnie psychologiczno-pedagogiczne mają realizować zadania z zakresu wspomagania przedszkoli, szkół i placówek oraz organizować
i prowadzić sieć współpracy i samokształcenia od dnia 1 stycznia 2016 roku. Do tego czasu poradnie mogły prowadzić działania w tym obszarze fakultatywnie.

     Powyższe rozporządzenie jest ostatnim i aktualnym do dnia dzisiejszego aktem prawnym regulującym szczegółowe zasady działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.
W związku ze zmianami, jakie zostały wprowadzone po wejściu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe, w dniu 25 sierpnia 2017 roku, wydano Rozporządzenie zmieniające w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych, uzupełnione o regulacje prawne.

     W systemie oświaty działają również niepubliczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne prowadzone przez osoby fizyczne. Pojawia się ich coraz większa liczba. Poradnie te są uprawnione do wydawania opinii w sprawach, w których przepisy nie zastrzegają, że opinia musi być wydana przez publiczną poradnię.

W przypadku niektórych opinii np. opinii o specyficznych trudnościach w uczeniu się lub opinii w sprawie odroczenia rozpoczęcia przez dziecko spełniania obowiązku szkolnego lub wcześniejszego przyjęcia dziecka do szkoły podstawowej, w przepisach wskazano, że uprawnione do wydania opinii są jedynie niepubliczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne założone zgodnie z art. 82 ustawy
o systemie oświaty lub art. 168 ustawy – Prawo oświatowe, zatrudniające osoby posiadające kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. W związku ze zmianami od 1 września 2016 roku poradnie niepubliczne nie wydają opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.

     W polskiej rzeczywistości obecnie działają także poradnie specjalistyczne, które prowadzą działalność ukierunkowaną na specyficzny, jednorodny charakter problemów z uwzględnieniem potrzeb lokalnej społeczności. Poradnie specjalistyczne usytuowane są przede wszystkim w dużych miastach, takich jak Warszawa, Kraków, Katowice czy Poznań.